Delta Protein

Het Delta Protein-project onderzoekt de kansen voor de eiwittransitie in Zeeland.

Dit doen de onderzoekers als onderdeel van de ontwikkeling en implementatie van een bredere voedselvisie voor de toekomst. Hierin is de Zeeuwse delta de bron voor gezond, duurzaam, smaakvol en betaalbaar voedsel van land en uit zee.

Hierdoor ontstaat een duurzamere delta binnen de natuurlijke grenzen van de delta en met realistische verdienmogelijkheden voor Zeeuwse ondernemers.

Het project heeft een transdisciplinaire aanpak waarbij gebruik wordt gemaakt van perspectieven van belanghebbenden en afzonderlijke disciplines om tot gedeelde conclusies te komen voor de eiwittransitie: het overstappen van dierlijke eiwitten naar eiwitten van lage trofische niveaus.

Lees hieronder een interview van Caroline Houmes met projectleider Klaas Timmermans. 

Icoonproject Delta Protein: Co-creatie in de delta

Hoe de transdisciplinaire voedseltransitie vorm krijgt in Zeeland

Elke transitie kost tijd en dat geldt des te meer wanneer meerdere disciplines elkaar moeten vinden in een gezamenlijk streven. Die complexiteit verdient aandacht, zeker voor wie zich laat informeren door projectleider Klaas Timmermans over het icoonproject Delta Protein.

Timmermans is bioloog, zeewieronderzoeker bij het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ ) en daarnaast actief als  hoogleraar Mariene Plantaardige Biomassa aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Onze opgave? Het ontwikkelen van de Zeeuwse delta tot een bron van duurzaam, lekker, betaalbaar en gezond voedsel, zowel uit zee als van het land. Dit alles binnen de natuurlijke grenzen van de delta en met een goed verdienmodel voor Zeeuwse ondernemers.”

Het icoonproject Delta Protein is een samenwerkingsproject van de Universiteit Utrecht, Wageningen University & Research, Scalda, HZ University of Applied Sciences, University College Roosevelt en NIOZ in samenwerking met innovatienetwerk FoodDelta Zeeland. “Hoewel ruim zeventig procent van onze planeet uit water bestaat, halen we slechts een fractie van ons voedsel uit de zee. Met dit icoonproject bouwen we voort op bestaande onderzoeken en activiteiten en focussen we in eerste instantie op de mariene voedseltransitie. Wie de realiteit onder ogen ziet, begrijpt direct hoe complex deze opgave is. Om het met een voorbeeld scherp te stellen: mosselen zijn niet echt in en worden vooral  geconsumeerd door 50-plussers, zeewier is daarentegen vreselijk hip en lijkt wel de belichaming van innovatie en duurzaamheid. Tel daarbij op dat de huidige, toegevoegde waarde van mosselen en oesters momenteel zeer beperkt is en de opschaling van zeewierproductie en -verwerking aanzienlijke inspanningen vergt. Kortom, we hebben samen een lange weg te gaan en staan nog maar aan het begin van een veelomvattende transitie.”

Kansen voor de eiwittransitie verkennen

Het is deze complexiteit waar Timmermans als projectleider mee te maken heeft. “Een transitie zoals deze kent tal van  belanghebbenden. Bedrijven, burgers, waterschap, recreatie, natuurbeschermingsorganisaties, ondernemers; om er maar een paar te noemen. Daarom kunnen we naar mijn idee alleen via co-creatie met al deze belanghebbenden de kansen voor de eiwittransitie in Zeeland verkennen en de uitdagingen en benodigde randvoorwaarden identificeren. Om die reden streven we naar een transdisciplinaire aanpak. Dat betekent dat we met behulp van de perspectieven van tal van belanghebbenden en verschillende disciplines (van sociologie tot economie en biologie) tot gedeelde conclusies voor de eiwittransitie willen komen en we kunnen overstappen van dierlijke eiwitten naar eiwitten van laag-trofische niveaus."

Aan de slag met vier werkpakketten

Timmermans benadrukt dat de transdisciplinaire benadering die in Delta Protein wordt nagestreefd in essentie een gezamenlijk leerproces is. Binnen het project wordt gewerkt met vier thematische werkpakketten, waarvan de eerste twee zich primair richten op het vormgeven en verdiepen van deze samenwerking over de domeinen heen. “Bij Werkpakket 1 stellen we ons bijvoorbeeld de vraag: Hoe krijg je in samenspraak zaken voor elkaar? Maar ook: Wie zijn werkelijk betrokken en wat zijn de juiste vragen om te stellen?”, aldus Timmermans. “Bij Werkpakket 2 ligt de focus op de vraag: Hoe krijg je een duurzame transitie in het blauwe (zee) en groene (land) domein voor elkaar?”

De overige twee werkpakketten zijn meer  gericht op de productie van voedsel. Daarin staat de vraag centraal hoe het bestaande voedselsysteem veerkrachtiger kan worden ingericht, in het licht van klimaatverandering en ecologische verschuivingen die daarmee gepaard gaan, zoals stijgende watertemperaturen en veranderende biodiversiteit. Een belangrijk onderdeel daarvan is het verbreden van het huidige systeem dat nog sterk leunt op schelpdierenteelt. “Door te kijken naar aanvullende teelten, zoals zeegras en zeewier, bouwen we aan een meer divers en ecologisch robuust systeem. Die verbreding is een voorwaarde voor langdurige veerkracht,” meent Timmerman. 

Nu eerst zaken op de rit zetten

Hoewel deze transdisciplinaire benadering noodzakelijk is, brengt deze onvermijdelijk ook een zekere traagheid met zich mee. Wetenschappelijke processen zijn per definitie zorgvuldig, iets wat soms op gespannen staat met de snelheid waarmee ondernemers of andere belanghebbenden soms resultaten verwachten. “Sommige mensen zijn net zo enthousiast als ik. Anderen vinden het idee van de eiwittransitie bedreigend. We zijn bezig om zaken op de rit te zetten en ons DCC-icoonproject komt langzaam op stoom. In september 2025 organiseren we opnieuw een bijeenkomst met alle belanghebbenden. Door het gesprek aan te gaan en elkaars perspectieven serieus te nemen, ontstaat wederzijds begrip. Pas dan kom je voorbij de schijnbare tegenstellingen en wordt co-creatie werkelijk mogelijk.”